Brunei

Brunei is een van die landen waar je weinig over hoort, tenzij het over rijkdom gaat. Het ligt op het eiland Borneo, ingeklemd tussen Maleisische staten, en bestaat uit twee delen die worden gescheiden door een strook kust. In oppervlakte is het klein, maar op andere vlakken valt het op. Olie- en gasvoorraden hebben van Brunei een van de welvarendste landen in Zuidoost-Azië gemaakt, zonder torenhoge gebouwen of een bruisend uitgaansleven. De rijkdom is zichtbaar, maar wel op een ingetogen manier.

De hoofdstad Bandar Seri Begawan maakt op het eerste gezicht een rustige indruk: brede straten, veel groen, moskeeën met gouden koepels. De sfeer is kalm, bijna plechtig. Wat direct opvalt is hoe schoon, geordend en stil het er is. Geen chaos, geen opdringerigheid, geen verkeer dat zich overal tussen wringt.

Het kleine sultanaat profiteert sinds het eind van de jaren 1920 van de gewonnen olie- en gasreserves. Gelukkig kunnen de grondstoffen worden gewonnen zonder ontbossing, waardoor het land zijn regenwoud, dat ongeveer 70% van het landoppervlak beslaat, grotendeels heeft weten te behouden. Het contrast tussen ongerepte, wilde natuur en de overvloed die kenmerkend is voor oliestaten is vooral zichtbaar in de hoofdstad Bandar Seri Begawan; deze complexiteit is ook wat een reis naar Brunei zo aantrekkelijk maakt.

Brunei is een absolute monarchie, met een sultan aan het hoofd. De sultan combineert religieuze, politieke en economische macht in één persoon. Hij is tegelijk staatshoofd, premier, minister van Financiën en minister van Defensie. Politiek gezien is Brunei stabiel, maar gesloten. Verkiezingen zijn er niet, en politieke partijen spelen nauwelijks een rol. De meeste Bruneiers lijken zich daarbij neer te leggen, zolang de welvaart behouden blijft en het dagelijks leven voorspelbaar is.

De economie draait grotendeels op olie en gas. Die rijkdom zorgt ervoor dat Brunei relatief weinig belastingen heft en haar burgers ruime sociale voorzieningen biedt. Onderwijs en gezondheidszorg zijn gratis, en er is nauwelijks werkloosheid. Er zijn echter ook zorgen: de olievoorraden zijn eindig, en economische diversificatie verloopt traag.

De islam speelt een centrale rol in het publieke leven van Brunei. Vrijwel alle wetten zijn gebaseerd op de sharia, en islamitische gebruiken bepalen in hoge mate het dagelijks ritme. De meeste inwoners zijn soennitische moslims, en dat zie je terug in kleding, eten, omgangsvormen en officiële feestdagen.

Tegelijk leven in Brunei ook boeddhisten, christenen en hindoes, al is hun zichtbaarheid beperkt. Buitenlandse bezoekers worden geacht zich te houden aan de plaatselijke normen: gepaste kleding, geen alcohol, en respect tonen voor religieuze gebruiken. Er is geen verplichting tot bedekking van het hoofd, maar schouders en knieën bedekken is op veel plekken vanzelfsprekend.

Wat opvalt, is de orde en netheid van de openbare ruimte. Alles lijkt met zorg onderhouden. Het straatbeeld oogt sober, maar verzorgd. Traditionele waarden worden gekoesterd, en moderniteit wordt gedoseerd toegelaten.

Brunei heeft geen staatsschuld. Dankzij inkomsten uit olie en gas is het een van de weinige landen ter wereld met een begrotingsoverschot en reserves die generaties vooruit kunnen helpen.

De inwoners betalen geen inkomstenbelasting, en veel voorzieningen zijn kosteloos: gezondheidszorg, onderwijs, zelfs huisvesting voor bepaalde groepen. Toch zie je geen uitbundige rijkdom op straat.

Het drijvende dorp Kampong Ayer bestaat al meer dan duizend jaar en wordt vaak het “Venetië van het Oosten” genoemd — al is het leven er een stuk eenvoudiger en minder toeristisch.

De sultan van Brunei bezit zijn eigen Boeiing 747, waarbij verguld bestek inbegrepen is. Toch zie je hem in het dagelijks leven zelden. Zijn paleis telt meer dan duizend kamers, maar is slechts één keer per jaar open voor het publiek.