Waarom rijden ze in sommige landen links?

In Europa wordt vrijwel overal op de rechterweghelft gereden. Slechts vier Europese landen hebben nog links verkeer, allemaal eilanden of eilandgroepen. Het gaat om het Verenigd Koninkrijk, de Republiek Ierland, Malta en Cyprus. Deze landen (voormalige Britse gebieden) houden dus vast aan het links rijden, terwijl de rest van Europa in de 20e eeuw geleidelijk is overgegaan op rechts.

Verder kennen ook de Britse Kanaaleilanden (Jersey, Guernsey) en het eiland Man links verkeer, net als Cyprus’ niet-erkende noordelijke deel (Noord-Cyprus). Een opmerkelijke kanttekening is dat de Britse enclave Gibraltar – gelegen op het Europese vasteland – juist rechts rijdt vanwege de grens met Spanje. Maar voor het overige is links rijden in Europa tegenwoordig beperkt tot de genoemde vier (eiland)landen.

In Azië zien we een duidelijk contrast tussen regio’s. In Zuid-Azië geldt in bijna alle landen links verkeer, een erfenis van de Britse koloniale tijd. India, Pakistan, Bangladesh, Sri Lanka, Nepal, Bhutan, Malediven – allemaal voormalige Britse gebieden of protectoraten – rijden links.

Ook in Zuidoost-Azië komt dit veel voor. Landen als Maleisië, Singapore, Brunei en vroeger ook Myanmar waren ooit onder Brits bestuur. Myanmar besloot echter in 1970 plotseling over te schakelen naar rechts.

Verder rijden ook Thailand, Indonesië en Oost-Timor links. Japan was nooit een Britse kolonie, maar rijdt wel links – een traditie die teruggaat tot de samoeraiperiode en later werd versterkt door Britse betrokkenheid bij de aanleg van spoorwegen. In Hongkong en Macau – beide nu onderdeel van China – wordt nog steeds links gereden, terwijl op het vasteland van China rechts verkeer geldt. Aan de grens tussen deze regio’s zijn speciale wisselpunten aangelegd om veilig van kant te wisselen.

In Afrika wordt in het zuiden en oosten van het continent overwegend links gereden. Dat geldt voor landen als Zuid-Afrika, Namibië, Botswana, Lesotho, Eswatini, Zimbabwe, Zambia, Malawi, Kenia, Tanzania, Oeganda en Seychellen. Veel van deze landen waren vroeger Britse koloniën of protectoraten.

Een opvallende uitzondering is Mozambique: dit was een Portugese kolonie, maar rijdt desondanks links. De reden: alle buurlanden doen dat ook. In West-Afrika reden landen als Nigeria en Ghana vroeger ook links, maar zijn in de jaren zeventig overgegaan op rechts om aan te sluiten bij hun rechtsrijdende buren. In die regio rijdt tegenwoordig iedereen rechts.

Ook enkele Afrikaanse eilanden rijden links, zoals Mauritius en Saint Helena.

In Oceanië is links rijden eerder regel dan uitzondering. Australië en Nieuw-Zeeland rijden links, net als de meeste eilandstaten in de regio. Denk aan Fiji, Papoea-Nieuw-Guinea, Samoa, Tonga, Kiribati, Salomonseilanden, Tuvalu en Nauru.

Bijzonder is Samoa, dat in 2009 als eerste land in decennia van rechts naar links overstapte. De reden? Men wilde beter aansluiten bij buurlanden Australië en Nieuw-Zeeland, en de import van rechtsgestuurde auto’s eenvoudiger maken. Ondanks protesten verliep de overgang soepel – zelfs met twee vrije dagen en een tijdelijke alcoholstop om ongelukken te voorkomen.

In Noord- en Zuid-Amerika rijden vrijwel alle landen rechts. Toch zijn er twee opvallende uitzonderingen in Zuid-Amerika: Guyana en Suriname. Beide landen zijn de enige op het continent waar men links rijdt. Guyana was Brits, Suriname Nederlands – maar de verandering naar rechts die in Nederland werd ingevoerd, bereikte Suriname nooit.

Aan de grens tussen Guyana en Brazilië moet het verkeer via een speciaal aangelegde brughelft wisselen van rijrichting.

In Noord- en Midden-Amerika rijdt men overal rechts, inclusief Canada, de VS en Mexico. Wel reden sommige Canadese provincies vroeger nog links, tot ook daar in de jaren ’20 werd overgestapt naar rechts.

In het Caribisch gebied zijn relatief veel landen en gebieden linksrijdend. Denk aan Jamaica, Bahama’s, Barbados, Grenada, Saint Lucia, Trinidad en Tobago, Dominica, Saint Kitts en Nevis, Antigua en Barbuda, Saint Vincent en de Grenadines – vrijwel allemaal voormalige Britse koloniën.

Ook Britse overzeese gebieden als Caymaneilanden, Anguilla, Turks- en Caicoseilanden en de Britse Maagdeneilanden rijden links. In de Amerikaanse Maagdeneilanden, een gebied van de VS, rijdt men ook links – een zeldzaamheid in Amerikaans grondgebied. De auto’s hebben daar wel het stuur links, wat extra oppassen betekent in het verkeer.

Veel landen die oorspronkelijk links reden, zijn overgestapt naar rechts. Redenen waren vaak buurlanden die rechts reden, of de wens om mee te gaan met de internationale standaard. Enkele bekende voorbeelden:

• Zweden: schakelde in 1967 over op rechts, tijdens de zogeheten Dagen H.
• IJsland: volgde een jaar later, in 1968.
• Nigeria en Ghana: gingen begin jaren ’70 van links naar rechts om aan te sluiten bij Franstalige buurlanden.
• Belize: maakte de overstap in 1961 om beter aan te sluiten op Centraal-Amerika.
• Myanmar: veranderde in 1970 abrupt van links naar rechts, naar verluidt op voorspraak van een waarzegger.
• Portugal: voerde in 1928 rechts verkeer landelijk in.

Opmerkelijk feit: Suriname en Indonesië bleven juist links rijden, ondanks de Nederlandse koloniale band, omdat de rechtsrijd-wijziging nooit werd ingevoerd.

Tussen 1919 en 1986 zijn meer dan dertig landen overgestapt van links naar rechts. Sindsdien zijn overstappen zeldzaam – Samoa in 2009 was de eerste die weer de andere kant op ging: van rechts naar links.

Nee. Elk land ter wereld heeft een wettelijk vastgelegde rijrichting. Er zijn wel enkele lokale uitzonderingen, zoals:

• Grensovergangen tussen links- en rechtsrijdende landen waar via speciale viaducten of bruggen wordt gewisseld.
• De beruchte bergweg ‘Camino de la Muerte’ in Bolivia, waar verkeer verplicht links rijdt om beter zicht op de afgrond te houden, ondanks dat het land verder rechts rijdt.
• Historisch: in het oude Rotterdam mocht je tot 1917 zelf kiezen aan welke kant je reed – daarna werd het rechtsrijden verplicht.

Ga je zelf rijden in een land met links verkeer? Dan zijn hier een paar handige dingen om te weten:

Stuur rechts
De meeste auto’s in linksrijdende landen hebben het stuur aan de rechterkant. Schakelen doe je dus met links. Overweeg een automaat als je dat lastig vindt.

Opletten bij oversteken
Kijk eerst naar rechts, niet naar links. Het verkeer komt uit een andere hoek dan je gewend bent.

Rotondes draaien de andere kant op
In linksrijdende landen draai je met de klok mee op een rotonde.

Voorrangsregels
De voorrangsregels zijn niet automatisch omgedraaid – kijk naar de borden.

Blijf alert
Vooral in rustige momenten kun je onbewust terugschieten in je rechtsrijdende reflex. Een reminder op het dashboard (of een medereiziger die “links blijven!” roept) helpt echt.